Onderwijs-arbeidsmarkt in 2026: hoe staan we ervoor?
Het lerarentekort blijft groot in 2026. Volgens prognoses van het ministerie van OCW:
| Sector | Tekort | Vakgebied |
|---|---|---|
| Basisonderwijs | circa 9.500 | Algemeen, Randstad zwaarst |
| Voortgezet onderwijs | Specifiek | Wiskunde, NaSk, talen, informatica |
| MBO | Groeiend | Techniek, zorg |
| Onderwijsassistenten | Sterk groeiend | PO en SBO |
De arbeidsmarkt is in je voordeel, maar dat ontslaat je niet van moeite doen. Goede scholen kunnen kiezen. Een sterke brief onderscheidt je van kandidaten die denken dat het tekort hen automatisch een plek bezorgt.
Voorbeeld: basisschoolleraar
Geachte heer Bakker,
Vorige week zag ik op uw schoolwebsite het filmpje van groep 6 die zelf een podcast had gemaakt over de Romeinen. Wat me raakte, was dat de kinderen niet alleen feiten opnoemden, maar dat een jongen vertelde wat hij niet snapte aan het Romeinse rechtssysteem. Die ruimte voor twijfel. Daar wil ik onderdeel van zijn.
Mijn naam is Lieke van Dijk en ik solliciteer naar de functie van leerkracht groep 5/6 bij De Regenboog. Sinds 2024 werk ik als groepsleerkracht in groep 4 bij OBS De Polderkerk in Almere. In die twee jaar leerde ik dat goed onderwijs vooral betekent: aandacht hebben voor kinderen die zich onveilig voelen, en structuur bieden voor kinderen die wel willen maar niet weten hoe.
Een concreet voorbeeld: een leerling die op tafel klom als hij overprikkeld raakte. Samen met de IB'er hebben we een 'rustig hoek' ingericht en hem geleerd zelf naar die hoek te lopen voordat het escaleerde. Drie maanden later vroeg hij zelf om weer in de klas mee te doen tijdens taal.
De Regenboog zoekt iemand die ruimte geeft voor verschillen, vanuit duidelijke structuur. Dat past bij hoe ik werk. Ik leer ondertussen elke periode iets nieuws. Dit jaar volg ik de cursus 'Begrijpend lezen met de Pelzer-methode'.
Ik zou graag in juni langskomen voor een gesprek. Voor referenties kunt u contact opnemen met mijn huidige directeur (gegevens in cv).
Met vriendelijke groet,
Lieke van Dijk
Voorbeeld: onderwijsassistent
Beste mevrouw Klaver,
Mijn neefje (8 jaar) had moeite met klokkijken. Twee weken lang elke dag tien minuten oefenen werkte niet. Toen ik bedacht om met een echte oude wekker te oefenen (die hij mocht uit elkaar halen) had hij het binnen twee dagen door. Dat moment zette iets in beweging: ik wist dat ik in het onderwijs wilde werken.
Ik ben Pim de Jong, 24 jaar, en solliciteer naar de functie van onderwijsassistent op De Achthoek. In juni rond ik mijn MBO Onderwijsassistent niveau 4 af. Mijn stage doe ik bij groep 3/4 van basisschool 't Spectrum.
Wat ik vooral leerde tijdens mijn stage: kinderen met leerproblemen geven meer signalen dan we denken. Een meisje haalde haar pen pas tevoorschijn als ze me zag staan. Daar zat een verhaal achter. Thuis was er weinig structuur. We hebben een afspraak gemaakt dat ze altijd eerst even bij mij langskwam. Drie weken later kwam ze haar pen 'gewoon' pakken.
De Achthoek heeft een sterke nadruk op individuele aandacht binnen een groep. Daar wil ik leren werken. Mijn beschikbaarheid: vanaf 1 augustus, 32 uur per week, ook bereid om in groep 1/2 of de bovenbouw te draaien.
Met vriendelijke groet,
Pim de Jong
Voorbeeld: PABO-aanmelding (decentrale selectie)
Geachte selectiecommissie,
Toen ik vorig jaar als bijbaan op een BSO werkte, vroeg een meisje van zeven me waarom de zon eigenlijk geel was. Ik wist het niet en zei dat eerlijk. Samen hebben we het opgezocht. Wat me bijbleef was niet het antwoord, maar haar reactie: 'Best gek dat een groot mens dat niet wist.' Daarmee was de afstand tussen ons weg.
Mijn naam is Sanne Vermeer, 18 jaar, en ik wil graag PABO studeren aan Hogeschool Utrecht.
Vorig schooljaar heb ik zes maanden een keer per week vrijwillig huiswerkbegeleiding gegeven aan twee kinderen uit groep 6/7 via de buurthuis-stichting. Wat ik leerde: kinderen leren niet alleen door uitleg, maar vooral door iemand die rust uitstraalt. Als ik geirriteerd raakte als ze iets niet snapten, snapten ze het zeker niet. Als ik rustig bleef en het op een andere manier probeerde, kwam het wel.
Mijn visie op leren: kinderen leren als ze zich veilig voelen en gezien worden. Niet eerst de stof, dan de relatie, maar andersom. Op de basisschool herinner ik me een leerkracht die mij echt zag. Die heeft mij gevormd. Dat wil ik voor anderen zijn.
HU Utrecht spreekt mij aan vanwege de praktijknadruk en de keuzemodules in differentiatie. Ik kijk uit naar het assessment in mei.
Met vriendelijke groet,
Sanne Vermeer
- Persoonlijke openingsanekdote met een inzicht
- Concrete onderbouwing via vrijwilligerswerk
- Eigen visie op leren (in eigen woorden, geen jargon)
- Verwijzing naar specifieke opleidingsfeatures
Vijf valkuilen specifiek voor onderwijs-motivatiebrieven
- 'Ik werk graag met kinderen'. Te vaag. Iedereen die solliciteert vindt dat.
- Geidealiseerd beeld van het vak. 30% van starters valt binnen 5 jaar uit. Realisme weegt.
- Geen visie. Wat is jouw kijk op AI in de klas, schermtijd, sociale ongelijkheid?
- Te veel jargon. 'Activerend leren', '21st century skills'. Lege containerwoorden.
- Geen verwijzing naar de school. Onderwijsorganisaties hebben karakter. Maak het specifiek.
PABO decentrale selectie: wat verwachten ze?
Wat selectiecommissies beoordelen
- Motivatie: hoe sterk en specifiek is je verhaal voor deze opleiding?
- Realisme: ken je het beroep? Heb je gezien wat een leraar doet?
- Schrijfvaardigheid: kun je op HBO-niveau schrijven?
- Zelfreflectie: kun je over je eigen leerproces nadenken?
- Onderzoek: heb je je verdiept in deze opleiding (niet algemeen PABO)?
- Aantoonbare ervaring met kinderen (vrijwilligerswerk, bijles, sportcoach, oppas)
- Verwijzing naar een meeloopdag of open dag
- Gesprek gevoerd met een huidige PABO-student of leraar
- Kennis van actuele onderwijs-discussies (AI in de klas, lerarentekort, kansenongelijkheid)
- 'Ik werk graag met kinderen' zonder onderbouwing
- Geen verwijzing naar de specifieke opleiding
- Onrealistische verwachtingen ('ik wil de wereld veranderen')
- Taal- of spelfouten (zwaar gewogen bij PABO)
- Sjabloonmatige opbouw (te perfecte AI-output)
Vraag bij de PABO van jouw keuze het beoordelingsformulier op. Veel hogescholen sturen dit toe als je ernaar vraagt, en je kunt er je brief op richten.
Verschil tussen brieven per onderwijs-rol
Niet elke onderwijs-motivatiebrief is gelijk. Per categorie zijn er specifieke accenten:
| Rol | Nadruk leggen op | Bewijs vorm |
|---|---|---|
| Basisonderwijs (PO) | Pedagogiek, veiligheid, structuur | Concrete leerling-situaties |
| Voortgezet onderwijs | Vakinhoud + pedagogiek | Passie voor het vakgebied |
| MBO | Praktijk en coaching | Ervaring met diverse achtergronden |
| HBO / Universiteit | Onderzoek + didactiek | Publicaties, netwerk |
| Onderwijsassistent | Geduld, observatie | Werken in ondersteunende rol |
Veelgestelde vragen
Mag mijn motivatiebrief voor het onderwijs langer zijn?
Ja, in onderwijs is 400-500 woorden geaccepteerd. Selectiecommissies hebben tijd en willen kandidaten leren kennen. Maar overdrijf niet. Boven 600 woorden verlies je aandacht.
Hoe ga ik om met het lerarentekort in mijn brief?
Niet opnoemen alsof je 'er een gat in vult'. Wel kun je benoemen dat juist nu het belangrijk is dat het juiste type leraar het vak in komt, met daarna jouw visie.
Wat als ik geen onderwijservaring heb?
Vrijwilligerswerk telt zwaar (huiswerkbegeleiding, scouting, bijlessen, sportcoach). Familieoppas ook. Alles waar je verantwoordelijkheid had over kinderen of jongeren werkt.
Hoe lang van tevoren solliciteer ik?
Basisscholen: maart-mei voor het volgende schooljaar. Voortgezet onderwijs: februari-april. Universiteit/HBO opleidingen: voor 15 januari (deadline numerus fixus).
Wat je uit deze gids moet meenemen
- Lerarentekort van circa 9.500 in PO en specifieke vakken in VO geeft kandidaten een sterke positie. Maar scholen kunnen kiezen
- Bij PABO-aanmelding is de motivatiebrief 30-40% van je eindscore. Investeer in de schrijfkwaliteit
- Vermijd 'ik werk graag met kinderen' zonder onderbouwing. Selectiecommissies herkennen dit als oppervlakkig
- Toon visie op moderne uitdagingen (AI, schermtijd, kansenongelijkheid). Eigen mening telt
- Onderwijsbrieven mogen langer zijn (400-500 woorden) dan reguliere sollicitatiebrieven
Klaar om jouw brief te maken?
MotivatiebriefPro schrijft jouw motivatiebrief op basis van jouw input. Geen sjablonen, wel persoonlijk. Klaar binnen 2-5 minuten in je mailbox.
Maak mijn brief